B3 IJsselmeerkust

24,2 km · 2-3 uur · varen · rondje vanuit Stavoren · via Hindeloopen · of Enkhuizen ⛴️

Korte kustroute of neem de veerboot naar Enkhuizen

8 verhalen op de 9 stops van de B3 IJsselmeerkust, geschreven voor de plek waar je op dat moment staat. Tijdens het varen beginnen ze vanzelf.

De route is 24,2 kilometer, ongeveer 2-3 uur — gerekend op varen, via Hindeloopen · of Enkhuizen ⛴️.

Onderweg kom je langs Overtocht Enkhuizen, Stavoren — veerboot terminal, Vuurtoren Stavoren, Noorderdijk — schapenweide, Bocht fan Molkwar — kijkhut, It Skar — rietmoeras, Hindeloopen — schilderstad, Strand Hindeloopen — keerpunt en Stavoren — Finish B3.

De 9 stops van de B3 IJsselmeerkust liggen op volgorde, maar de gids houdt je daar niet aan: hij vertelt wat er is waar je bent, welke kant je ook op varen. Van de lijn af op deze 24,2 kilometer? Dan wijst hij vooruit naar de eerstvolgende van de 9 die je nog niet gehad hebt.

Open deze route in de gids

De dorpen op deze route, op volgorde

• Stavoren — 4 stops met 3 verhaalen van de 32 die de gids over Stavoren kent op de B3 IJsselmeerkust.
• Hindeloopen — 3 stops met 3 verhaalen van de 7 die de gids over Hindeloopen kent op de B3 IJsselmeerkust.

De verhalen buiten de dorpen

Noorderdijk — schapenweide

U vaart langs de Noorderdijk, deel van het 522 km Zuiderzeepad. Schapen op de dijk.

De dijk als wandelsnelweg

U vaart langs de Noorderdijk, onderdeel van het 522 kilometer lange Zuiderzeepad dat de hele voormalige Zuiderzee omcirkelt. Op de dijk grazen schapen het hele jaar als levende grasmaaiers. Dit is hetzelfde stuk dijk dat de wandelroute W4 beloopt. Vanuit het water ziet de dijk er heel anders uit dan vanaf de top.

Bocht fan Molkwar — kijkhut

U vaart langs de Bocht fan Molkwar. In april overnachten hier 15.000 kemphanen. Drie kunstmatige eilandjes aangelegd in 1995. Beheerd door It Fryske Gea.

15.000 kemphanen op één nacht

U vaart langs vogelkijkhut De Swan in het 271 hectare grote Bocht fan Molkwar, beheerd door It Fryske Gea. In 1995 werden hier drie kunstmatige eilandjes aangelegd in het ondiepe IJsselmeer. Kleine mantelmeeuwen, visdiefjes en lepelaars broeden er sindsdien massaal. In april overnachten hier soms meer dan 15.000 kemphanen in één nacht op doortrek naar Siberië.

Wat de gids onderweg nog meer vertelt

Op de stille stukken zoekt de gids zelf een verhaal in de buurt. Deze staan er nu voor deze route klaar.

Warns

Bij Warns gaat een oud verhaal. Een schoenmakersknecht te Warns werd betooverd door eene vrouw van Molkwerum, terwijl hij bezig was haren voet te meten voor een paar nieuwe schoenen. Zij maakte van deze gelegenheid gebruik om zijn hoofd, dat toevallig ongedekt was, te beademen. Spoedig hierop werd de man ongesteld, maar niet dan na veel dokteren en meesteren begreep men, dat hij betooverd was, De beschuldigde vrouw werd nu met vriendelijke praatjes bij hem in huis gelokt, terwijl daar eenige ruwe mannen bijeen waren gekomen. Na de deuren en vensters gesloten te hebben, dwongen die mannen haar den betooverde te zegenen met de woorden: In den naam des Vaders, des Zoons en des Heiligen Geestes. Tevens werd zij tot bloedens toe mishandeld, ten einde den lijder iets van haar bloed toe te dienen. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

Molkwerum

Bij Molkwerum gaat een oud verhaal. Het dorp Molkwerum werd voorheen wel eens « het Heksershol » genoemd omdat, naar men zeide, het aantal tooveressen daar groot was. Deze dames kwamen soms laat in den avond bijeen achter den zeedijk bij liet hooge zand, en staken dan in nielkmouden (fries: aden) over zee naar Spanje of' ergens anders heen, ter feestviering. Voeren ze op die manier soms over een meer, dan hadden zij wel eens een kloet nodig en hiervoor gebruikten zij dan een stopnaald. Men vertelt ook dat eene heks 's nachts koud als een steen in haar bed ligt, terwijl hare ziel op reis is. Ook heeft zij geen schaduw. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

Visserswoning

Op zo'n 1,9 kilometer naar het noorden staat het rijksmonument Visserswoning. Visserswoning, blijkens de in hout aangebrachte inscriptie boven de inpandige toegangsdeur, gebouwd in 1716. De detaillering is overwegend negentiende-eeuws. Het snijwerk van de deuromlijsting is verwant aan dat van het nabijgelegen 'Zuiderzeestadje' Hindeloopen. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 527248.

Sudermarpolder

Op zo'n 1,4 kilometer naar het zuidwesten staat de plek Sudermarpolder. Het gebied is een voormalige droogmakerij op kleigrond en is voor het grootste deel in bezit van It Fryske Gea. Bij de plekken waar nog zout kwelwater omhoog komt groeien zoutminnende graslandplanten. In de sloten groeien zwanenbloem en de zannichellia. Bron: Wikipedia.

Amerikaanse

Op zo'n 2,4 kilometer naar het noordoosten staat het rijksmonument Amerikaanse. Naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Hercules Metallicus", uit Duitsland geimporteerd door de Rotterdamse handelmaatschappij R S Stokvis & Zonen en begin twintigste eeuw voor het voormalige waterschap "Ymedaem" (thans "Tusken Mar en Klif) geplaatst aan het op de Morra uitwaterende Jan Broerskanaal. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 386776.

Galamadammen

In het aardrijkskundig woordenboek van rond 1840 staat over Galamadammen het volgende. ) en eene herberg, welke, om hare vermakelijke ligging, niet zelden tot het houden van vischpartijen, bijeenkomsten enzovoort, gekozen wordt; doch het lusthuis is weggebroken, en de herberg, vergroot en verbeterd, verplaatst op den Slaperdijk, nevens de sluis. Bron: Van der Aa, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 1839-1851.

Bakhuzen

Over Bakhuzen werd vroeger het volgende verteld. De forivielen lape, de rynske tape en de hege steat meitse Frysldn bleat. Pronkzucht, zwelgerij en hoogmoed maken Friesland arm (zeide men reeds voor eeuwen, evenals thans nog). De héle feeljekant om. Den geheelen Veluwkant om. — Reis over land uit Friesland naar Amsterdam. Overdr.: een omreis, niet langs den kortsten weg. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

Koudum

Bij Koudum gaat een oud verhaal. Op eene zeer eigenaardige wijze is het dorp Koudum aan zijn naam gekomen. De heeren, die het dorp hadden gesticht, waren op een winteravond samen gekomen om te overleggen hoe ze hun kind zouden doopen. Zij werden 't hieromtrent niet spoedig eens. Zij zaten in een kring om den haard, waarop een tamelijk groot turfvuur brandde, want het was koud dien avond. Toch werd de gloed van het vuur hen op den duur te sterk, vooral voor de schenen. Daarom riepen ze: «Koud om! Koud om!» — De knecht, die hen bediende, wist wat dit beteekende: hij moest het gloeiende haardvuur omhullen met een laag koude turven. Dit hielp wel voor een oogenblik, maar de koude turven veranderden spoedig in gloeiende kolen. Dan was 't weêr: «Koud om! Koud om!» Toen men dit twee-, driemaal had herhaald, merkte een der heeren op, dat de grote hond, die mede bij den haard zat, achteruit schikte wanneer 't hem te heet werd. Mijnheer beproefde dit ook, zijne metgezellen volgden en spoedig erkenden allen, dat dit middel beter was dan telkens het vuur te vergrooten. En terwijl zij zich nu vroolijk maakten over hun eigen stompzinnigheid, kwamen zij overeen, dat hun dorp maar Koud-om zoude heeten. — Anderen zeggen Kou-dom — Koedom, dom als eene koe. De naam is later veranderd in Koudum. De Trynwouden. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

De Vlijt

Ongeveer 1,8 kilometer naar het noorden ligt De Vlijt. De molen De Vlijt staat aan de Molenbuurt in Koudum (gemeente Súdwest-Fryslân). De molen werd oorspronkelijk in de achttiende eeuw gebouwd als poldermolen te Oppenhuizen. In 1986 werd de molen verplaatst naar zijn huidige locatie en verbouwd tot een korenstellingmolen, type spinnenkop. Bron: Wikipedia.

Bocht fan Molkwar

Ongeveer 2,6 kilometer naar het noordwesten ligt het natuurgebied Bocht fan Molkwar. Het natuurgebied de Bocht fan Molwar is het buitendijks gelegen gebied tussen Hindeloopen en Molkwerum. Het gebied bestaat uit rietland, schraalgrasland, enkele kunstmatig aangelegde eilandjes voor de Friese kust en het omringende water. Bron: Wikipedia.

Badpaviljoen

Op zo'n 2,6 kilometer naar het noordwesten staat het rijksmonument Badpaviljoen. Het badpaviljoen te Hindeloopen is in 1913 en 1914 gebouwd, in een stijl waarin elementen van de Art Nouveau gecombineerd zijn met elementen die in latere tijden zijn aangebracht. Deze hebben voor een algemene verstrakking van de hoofdvorm gezorgd. Het badpaviljoen is gebouwd in opdracht van de "Badvereeniging Hindeloopen". Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513627.

Hindeloopen

Bij Hindeloopen gaat een oud verhaal. Hjo het hjar doaiter op 'e tuttelpleate (Hindeloopen ). Zij heeft haar dochter op de titelplaat. Hja het dêr in trekplaster. Het meisje heeft daar ter plaats een trekpleister (een bemind voorwerp, waarom zij er liefst blijft wonen of anders zich er gaarne vertoont ). Hja is onder 'e hoantsen ütbret. Zij is onder de kemphanen uitgebroed. — Zjj is eene feeks. Hja is in stikje güd dat net forblikke scil. Zij is een stukje goed dat niet zal verkleuren (eene degelijke jonge vrouw of meisje). Hjit, fcnld. Hy is gau hjit en gau kdld lyk as in bliken tsjettel. Hjj is ras heet en ras weêr afgekoeld, als een blikken ketel. Dêr icird ik hjit noch kdld fen. (Die vermaning, berisping of dreigementen; dat ernstig geval) daar trek ik mij niets van aan. — Ook: Dat komt my net oan V kalde klean. Hy is bang dat er hint oan kdld wetter barne scil. Hij vreest zich aan koud water te zullen branden (is te schroomvallig om iets van beteekenis te ondernemen). It is my to hjit, ik Ut it stean. Het is mij te heet ik neem het niet. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

Grote of Sint Gertrudiskerk

Ongeveer 2,3 kilometer naar het noordwesten ligt de Grote of Sint Gertrudiskerk. Hervormde KERK. Markant achter de IJsselmeerdijk gelegen kerkgebouw, gebouwd in 1632 op de fundamenten van een laat-zestiende-eeuwse voorgangster en tot 1892 bestaande uit een tweebeukige hallekerk. In 1658 werd de kerk met een zuidbeuk uitgebreid, welke in 1892 weer werd afgebroken. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 22171.

Museum Hindeloopen

Op zo'n 1,6 kilometer naar het noordwesten staat het Museum Hindeloopen. Het Museum Hindeloopen, dat op 16 juli 1919 werd geopend als het Hidde Nijland Museum, is een van de oudste musea van Friesland. De totstandkoming van het museum was een initiatief van het echtpaar Hidde en Adriana Nijland-Volker (de ouders van de kunstschilder Dirk Nijland). Bron: Wikipedia.

Reddingboothuis

Ongeveer 750 meter naar het noordwesten ligt het rijksmonument Reddingboothuis. Het reddingboothuis van het Reddingsstation te Hindeloopen, dat deel uitmaakt van de "Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij", is in 1911 gebouwd door Tjeerd Diekkes uit Hindeloopen. De KNRM is opgericht met het doel om hulp te verlenen aan zeelieden die voor de Nederlandse kust voeren en in gevaar verkeerden. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513628.

IJsselmeer

Je bent nu in het natuurgebied IJsselmeer. Het IJsselmeer is een groot, tamelijk ondiep zoetwatermeer, dat grotendeels is begrensd door dijken en dammen. Het meer heeft een belangrijke functie voor de recreatie en er vindt intensieve visserij plaats. Wat betreft de ecologische betekenis is de openheid en grootschaligheid van het gebied van groot belang. Bron: Natura 2000, Rijksoverheid (natura2000.nl).

Lichtopstand

Op zo'n 2,9 kilometer naar het zuidwesten staat het rijksmonument Lichtopstand. De lichtopstand is in 1884 door de Engelse firma Brothers and Co. House Engineer Constructors uit Birmingham vervaardigd, evenals als de havenlichten aan de westelijke uiteinden van de havendammen. De 'hoogte boven middenstand' van het water is 15. 3 meter. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513618.

Peilschaalhuis

Op zo'n 750 meter naar het zuidwesten staat het rijksmonument Peilschaalhuis. Het is in 1880 gebouwd in een Ambachtelijk-traditionele stijl die is verlevendigd door decoratief metselwerk. Het peilschaalhuis is nu in gebruik als kantoor van de havenmeester: het meet-mechanisme (ondergronds) is nog aanwezig en functioneert nog steeds. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513617.

In de buurt van deze route

• F1 IJsselmeerkust
  28,4 km · fietsen · via Molkwerum · Hindeloopen
• W4 Partnerroute
  12,6 km · wandelen · via Vuurtoren · Bocht fan Molkwar
• F2 Elfstedentocht
  45,9 km · fietsen · via Workum · Hindeloopen · Bolsward

Plaatsen langs deze route

Enkhuizen · Hindeloopen · Johan Frisokanaal · Johan Frisosluis · Stavoren · Vuurtoren Stavoren — zie alle plaatsen en de routes die er langskomen.