Luisterroute

W2 Klifpad Gaasterland

39,8 km · 7-9 uur · wandelen · rondje vanuit Stavoren · via Warns · Oudemirdum · Sloten

Langs de kliffen van Gaasterland door bos en heidevelden

De W2 Klifpad Gaasterland telt 12 stops met 12 verhalen. Ze spelen vanzelf af zodra je in de buurt van een van die 12 komt, voorgelezen door je eigen telefoon — voor vertrek of achteraf zijn ze ook gewoon te lezen.

De route is 39,8 kilometer, ongeveer 7-9 uur — gerekend op wandelen, via Warns · Oudemirdum · Sloten.

Onderweg kom je langs Laatste kilometers naar Stavoren, Weidevogelland, De keileemrug, Fries boerenland, Houtwal langs de akkers, Glooiend Gaasterland, Molkwerum — het Friese Doolhof, Stadsfenne — vliegersmonument, Sudermarpolder, Het Odulphuspad, Johan Frisosluis & Hooglandgemaal en Mokkebank — meeuwen en sterns.

Je kunt de W2 Klifpad Gaasterland in beide richtingen lopen. De gids volgt je positie over die 39,8 kilometer en vertelt wat er op dat moment aan de beurt is; kom je ervan af, dan wijst hij terug naar de dichtstbijzijnde van de 12 stops die nog vooruit ligt.

Open deze route in de gids

De dorpen op deze route, op volgorde

De verhalen buiten de dorpen

Weidevogelland

U loopt door open weidegebied. In het voorjaar broeden hier grutto's, kieviten en tureluurs in het kruidenrijke gras.

De roep van de grutto

Hoor die roep over het open weiland? Dat is misschien wel de grutto, sinds 2015 de nationale vogel van Nederland. Vogelaars zeggen dat hij zijn eigen naam roept: 'grutto, grutto'. Maar liefst 80 procent van alle grutto's ter wereld broedt in Nederland, en Friesland is daarvoor cruciaal gebied. Eind februari arriveren de eerste vogels helemaal uit West-Afrika, een trektocht van duizenden kilometers. Houd ook uit naar de kievit — in het Fries de 'ljip' — met zijn kenmerkende kuif en flapperende vlucht.

De keileemrug

U loopt over de glooiende keileemrug die Gaasterland zijn unieke, heuvelachtige karakter geeft.

Een cadeau van de ijstijd

De glooiingen die u hier voelt zijn stuwwallen, ontstaan tussen de 130.000 en 370.000 jaar geleden in de voorlaatste ijstijd. Een enorme gletsjer uit Scandinavie schoof toen over dit gebied en duwde zand, leem en grind voor zich uit. Boeren ploegen hier nog regelmatig zwerfkeien op die helemaal uit Scandinavie afkomstig zijn. Dit keileemlandschap geeft Gaasterland zijn unieke, glooiende karakter dat sterk afwijkt van de rest van het overwegend platte Friesland.

Fries boerenland

U passeert weilanden waar koeien grazen op het kruidenrijke Friese grasland — al eeuwenlang het hart van de Friese veeteelt.

Het Friese zwartbont

De koeien die u hier ziet grazen zijn waarschijnlijk Fries-Hollands zwartbont, hét rasbeeld van de Nederlandse melkveehouderij. Friesland staat al eeuwen bekend als koeienland — de vruchtbare kleigronden en het vochtige klimaat zorgen voor mals, kruidenrijk gras. Veel boeren maaien hier pas na half juni, zodat weidevogelkuikens de tijd krijgen om groot te worden voordat de maaimachines langskomen. Een stukje boerenwijsheid dat al generaties wordt doorgegeven.

Houtwal langs de akkers

U loopt langs een houtwal, een eeuwenoude groene scheidingslijn tussen de Friese akkers, ooit aangelegd voordat er prikkeldraad bestond.

Voor het prikkeldraad bestond

Voordat prikkeldraad werd uitgevonden, scheidden boeren hun akkers met dichte houtwallen — ook wel wildwallen genoemd. Rond Bakhuizen en Sondel zijn nog mooie voorbeelden te zien. Sommige van deze groene grenzen dateren uit de 18e eeuw en zijn dus al meer dan tweehonderd jaar oud. Ze bieden een schuilplaats aan kleine zoogdieren als wezels en vogels, en vormen samen een groen netwerk dat het hele Gaasterlandse landschap doorkruist.

Glooiend Gaasterland

U nadert het hoger gelegen deel van Gaasterland, waar de stuwwallen het landschap een glooiend karakter geven, heel anders dan de rest van Friesland.

Het Friesland dat niemand verwacht

De meeste mensen verwachten geen heuvels in Friesland — toch staat u hier middenin het glooiende landschap van Gaasterland, de naam betekent letterlijk 'land van de gaasten', het Fries voor heuvels. Dit gebied, gevormd door gletsjers in de voorlaatste ijstijd, vormt een opvallend contrast met de eindeloze vlakke vergezichten waar Friesland normaal om bekend staat. De combinatie van bossen, glooiende weilanden en kliffen langs het IJsselmeer maakt dit een van de meest afwisselende stukjes van de provincie.

Sudermarpolder

U loopt door de laaggelegen Sudermarpolder. Dit veengebied werd ooit beschermd door een veertiende-eeuwse zeedijk tegen de Zuiderzee.

Land onder de zeespiegel

De Sudermarpolder is laaggelegen veengebied, ooit beschermd door een veertiende-eeuwse zeedijk tegen de woeste Zuiderzee. Plaatselijke bewoners noemen het IJsselmeer hier nog steeds gewoon 'de See' — de zee, alsof de naamswijziging na de Afsluitdijk in 1932 nooit heeft plaatsgevonden. In het voorjaar broeden hier grutto's, kieviten en kemphanen in de open weilanden, dankzij de vochtige, kruidenrijke graslanden die typerend zijn voor dit deel van Friesland.

Het Odulphuspad

U loopt op het Odulphuspad, een pelgrimsroute van 260 kilometer vernoemd naar de heilige Odulphus, missionaris in negende-eeuws Friesland.

Negen eeuwen pelgrimsgeschiedenis

U loopt hier op het Odulphuspad, een 260 kilometer lange wandel- en pelgrimsroute genoemd naar Odulphus: een Frankische geestelijke die in de 9e eeuw als missionaris door Friesland trok. Het Sint-Odulphusklooster in Stavoren was eeuwenlang het machtigste klooster van de streek en had zeggenschap over de kerken en kloosters van zowel Hemelum als Bakhuizen. Dit precieze tracé, van Hemelum via Bakhuizen naar Stavoren, draagt niet voor niets de naam 'In de voetsporen van Odulphus'.

Wat de gids onderweg nog meer vertelt

Op de stille stukken zoekt de gids zelf een verhaal in de buurt. Deze staan er nu voor deze route klaar.

Warns

Bij Warns gaat een oud verhaal. Een schoenmakersknecht te Warns werd betooverd door eene vrouw van Molkwerum, terwijl hij bezig was haren voet te meten voor een paar nieuwe schoenen. Zij maakte van deze gelegenheid gebruik om zijn hoofd, dat toevallig ongedekt was, te beademen. Spoedig hierop werd de man ongesteld, maar niet dan na veel dokteren en meesteren begreep men, dat hij betooverd was, De beschuldigde vrouw werd nu met vriendelijke praatjes bij hem in huis gelokt, terwijl daar eenige ruwe mannen bijeen waren gekomen. Na de deuren en vensters gesloten te hebben, dwongen die mannen haar den betooverde te zegenen met de woorden: In den naam des Vaders, des Zoons en des Heiligen Geestes. Tevens werd zij tot bloedens toe mishandeld, ten einde den lijder iets van haar bloed toe te dienen. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

Schutsluis

Op zo'n 2,3 kilometer naar het noordwesten staat het rijksmonument Schutsluis. De "oude zeesluis" te Stavoren schutsluis ligt aan de noordzijde van het stadje en aan de zuid-oostzijde van de haven. De zeesluis bestond al in de zestiende eeuw: in 1576 werd zij beheerd door de Zeedijkbesturen van Wymbritseradiel, Hemelumer Oldeferd en de stad Stavoren. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513626.

Sudermarpolder

Op zo'n 1,3 kilometer naar het noorden staat de plek Sudermarpolder. Het gebied is een voormalige droogmakerij op kleigrond en is voor het grootste deel in bezit van It Fryske Gea. Bij de plekken waar nog zout kwelwater omhoog komt groeien zoutminnende graslandplanten. In de sloten groeien zwanenbloem en de zannichellia. Bron: Wikipedia.

Laaxum

Ongeveer 1,5 kilometer naar het zuidoosten ligt het buurtschap Laaxum. In 1345 kwam een (klein) leger van graaf Willem IV van Holland onder andere bij Laaxum aan land om de Friezen te bevechten, wat leidde tot de Slag bij Warns. Rond 1500 stond Laaxum bekend vanwege visserij op bot op het Vrouwenzand, een ondiepte in de toenmalige Zuiderzee. Bron: Wikipedia.

Bakhuzen

Over Bakhuzen werd vroeger het volgende verteld. De forivielen lape, de rynske tape en de hege steat meitse Frysldn bleat. Pronkzucht, zwelgerij en hoogmoed maken Friesland arm (zeide men reeds voor eeuwen, evenals thans nog). De héle feeljekant om. Den geheelen Veluwkant om. — Reis over land uit Friesland naar Amsterdam. Overdr.: een omreis, niet langs den kortsten weg. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

De Mokkebank

Ongeveer 400 meter naar het oosten ligt De Mokkebank. De Amerikaanse windmotor is een markant herkenningspunt in het natuurgebied "De Mokkebank" dat aan de rand van het IJsselmeer ligt, tussen Mirns en Laaksum. De naar Amerikaans model gebouwde windmolen, waarschijnlijk van het type "Record", aan het begin van de twintigste eeuw ontworpen door de gebroeders Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513663.

Galamadammen

In het aardrijkskundig woordenboek van rond 1840 staat over Galamadammen het volgende. ) en eene herberg, welke, om hare vermakelijke ligging, niet zelden tot het houden van vischpartijen, bijeenkomsten enzovoort, gekozen wordt; doch het lusthuis is weggebroken, en de herberg, vergroot en verbeterd, verplaatst op den Slaperdijk, nevens de sluis. Bron: Van der Aa, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 1839-1851.

Amerikaanse

Op zo'n 2,8 kilometer naar het noordwesten staat het rijksmonument Amerikaanse. Naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Hercules Metallicus", uit Duitsland geimporteerd door de Rotterdamse handelmaatschappij R S Stokvis & Zonen en begin twintigste eeuw voor het voormalige waterschap "Ymedaem" (thans "Tusken Mar en Klif) geplaatst aan het op de Morra uitwaterende Jan Broerskanaal. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 386776.

Molkwerum

Bij Molkwerum gaat een oud verhaal. Het dorp Molkwerum werd voorheen wel eens « het Heksershol » genoemd omdat, naar men zeide, het aantal tooveressen daar groot was. Deze dames kwamen soms laat in den avond bijeen achter den zeedijk bij liet hooge zand, en staken dan in nielkmouden (fries: aden) over zee naar Spanje of' ergens anders heen, ter feestviering. Voeren ze op die manier soms over een meer, dan hadden zij wel eens een kloet nodig en hiervoor gebruikten zij dan een stopnaald. Men vertelt ook dat eene heks 's nachts koud als een steen in haar bed ligt, terwijl hare ziel op reis is. Ook heeft zij geen schaduw. Bron: Waling Dykstra, Uit Friesland's volksleven, 1896.

Visserswoning

Op zo'n 2,3 kilometer naar het noorden staat het rijksmonument Visserswoning. Visserswoning, blijkens de in hout aangebrachte inscriptie boven de inpandige toegangsdeur, gebouwd in 1716. De detaillering is overwegend negentiende-eeuws. Het snijwerk van de deuromlijsting is verwant aan dat van het nabijgelegen 'Zuiderzeestadje' Hindeloopen. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 527248.

Bocht fan Molkwar

Ongeveer 2,9 kilometer naar het noorden ligt het natuurgebied Bocht fan Molkwar. Het natuurgebied de Bocht fan Molwar is het buitendijks gelegen gebied tussen Hindeloopen en Molkwerum. Het gebied bestaat uit rietland, schraalgrasland, enkele kunstmatig aangelegde eilandjes voor de Friese kust en het omringende water. Het terrein op het land is 23 hectare groot, het reservaat voor watervogels telt 274 hectare. Bron: Wikipedia.

Lichtopstand

Op zo'n 2,9 kilometer naar het westen staat het rijksmonument Lichtopstand. De lichtopstand is in 1884 door de Engelse firma Brothers and Co. House Engineer Constructors uit Birmingham vervaardigd, evenals als de havenlichten aan de westelijke uiteinden van de havendammen. De 'hoogte boven middenstand' van het water is 15. 3 meter, het karakter Iso W4s. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumentenregister, monumentnummer 513618.

In de buurt van deze route

Plaatsen langs deze route

Bakhuizen · Johan Frisokanaal · Johan Frisosluis · Laaksum · Molkwerum · Morra · Oudemirdum · Rode Klif · Sloten · Stavoren · Vuurtoren Stavoren · Warns — zie alle plaatsen en de routes die er langskomen.

Overnachten

Partnertip — Boek je via deze link, dan krijgt Luisterroute een kleine vergoeding. Jij betaalt niet meer.

Zoek een overnachting bij Friesland

Activiteiten in de buurt