Workum
13 stops · 17 verhalen · 6 routes
17 verhalen op 13 stops, allemaal in en om Workum. Je komt ze tegen met fietsen, varen, wandelen en met de auto — welke van de 6 routes langs Workum je ook kiest, de gids begint er zelf aan.
N359 — de dijk van de melkrijders
U rijdt over de N359. De Friese klei hier is extreem vruchtbaar — ontstaan door eeuwenlange sedimentafzetting. Op heldere dagen ziet u tien kerktorens tegelijk.
De weg van de boer naar de stad
U rijdt over de N359, de weg die Friese boeren al eeuwen gebruikten om hun melk en kaas naar de steden te brengen. De kleigrond hier is extreem vruchtbaar — de Friese klei is ontstaan door eeuwenlange sedimentafzetting door de zee. Friese koeien produceren melk met een hoog eiwitgehalte, ideaal voor kaas. Friesland telt meer koeien dan mensen. Het land is zo vlak dat je op een heldere dag al snel tien kerktorens tegelijk kunt zien.
Workum — It Djippe Gat
U rijdt langs Workum. In 1825 brak de dijk hier door — kolk It Djippe Gat van 10 meter diep bestaat nog steeds. Jopie Huisman werd hier geboren in 1922. Museum aan de Noard is de moeite waard.
De kolk die nooit dichting
Workum werd groot door de palinghandel — Workumer paling werd tot in Londen verkocht. Na de Afsluitdijk in 1932 verdween die handel. Op 4 februari 1825 brak de dijk tussen Workum en Hindeloopen door. Het water steeg razendsnel en er ontstond een kolk van meer dan tien meter diep die er nu nog is: It Djippe Gat. Jopie Huisman, de schilder die weggegooide spullen opraapte en tot kunst verhief, werd hier in 1922 geboren. Zijn museum aan de Noard is een van de meest bezochte in Friesland.
Workum — Jopie Huisman
Gysbert Japicx
Bolsward is een van de elf Elfstedensteden. Het renaissancistische stadhuis uit 1614 staat aan de Marktstraat en is gebouwd van Bentheimer zandsteen. Gysbert Japicx werd hier geboren in 1603 en wordt de vader van de Friese literatuur genoemd. Hij schreef als eerste serieus in het Fries. Zijn bundel Friesche Rijm-oefeningen uit 1668 markeert het begin van de moderne Friese literatuur.
Stadhuis & whisky
Het renaissance-stadhuis (1614) is een van de mooiste van Nederland — het houtsnijwerk is mogelijk van Gysberts vader. Bolsward stookt eigen Friese whisky bij Us Heit.
Je laatste stop is Bolsward, met een van de mooiste stadhuizen van Nederland uit 1614. Bolsward is vooral de stad van Gysbert Japicx, geboren hier in 1603, de Friese Vondel. Hij was de allereerste die het Fries serieus als schrijftaal oppakte; zijn spelling is nog steeds de basis van het geschreven Fries van vandaag. Zijn geboortehuis aan de Wipstraat is nu een museum. Het houtsnijwerk van het stadhuis is mogelijk gemaakt door zijn eigen vader. En wist je dat Bolsward een eigen whisky stookt, bij distilleerderij Us Heit.
Workum aanleggen
Oorlog — de vrouwen van het verzet
Workum eert zijn verzetsvrouwen. Tiny de Jong was koerierster en hielp onderduikers; zij was later initiatiefneemster van het verzetsmonument. Het distributiekantoor van Workum werd door het verzet overvallen voor bonkaarten — maar na een tweede overval werd koerierster "Annie Westland" opgepakt, wat leidde tot de fusillering van twee verzetsmannen. De straten van de wijk Thomashof zijn nu vernoemd naar Workumer verzetsmensen.
Onderweg krijg je hier de vraag: Met welke handel verdiende Workum vroeger goud geld, tot in Londen?
Workumerdijk — weidevogels
Grutto broedt in de polders — nationale vogel. 732 ha Workumerwaard vogelreservaat. In winter duizenden ganzen.
De nationale vogel in zijn achtertuin
U vaart langs de Workumerdijk. In de polders broedt in het voorjaar de grutto — de nationale vogel van Nederland. In de Workumerwaard achter de dijk broeden ook kluut en visdief. It Fryske Gea beheert hier 732 hectare watervogelreservaat. In de winter overwinteren hier duizenden ganzen en smienten.
Workumer Trekvaart
U rijdt langs de Workumer Trekvaart, ooit de snelweg van Friesland. Vóór de trein was dit de verbinding tussen Stavoren en Leeuwarden. Het jaagpad is nu een wandelpad.
Je fietst langs de Workumer Trekvaart, ooit de snelweg van Friesland. Vóór de trein voer hier de trekschuit, getrokken door een paard op het jaagpad langs de kant. Reizigers gingen zo op vaste tijden van stad naar stad — comfortabel en op tijd, een unicum in de 17e eeuw. Langs het water broeden nu zwanen en meerkoeten, en je ziet vaak een blauwe reiger roerloos op de vis staan wachten.
De voddenboer-schilder
Jopie Huisman (1922–2000) reed met een handkar vodden en oud ijzer op, en schilderde wat anderen weggooiden. Zoveel liefde dat zijn museum nu 100.000 bezoekers per jaar trekt. "De hemel kan voor mij nooit mooier zijn dan dit."
Palingstad
Workum verdiende vroeger goud geld met palinghandel tot in Londen. "Sa lang as Warkum" verwijst naar de langgerekte vorm langs één straat.
Onderweg krijg je hier de vraag: Wat trok de trekschuit over de Workumer Trekvaart?
Tussen Workum en It Heidenskip
U wandelt over een rustig pad tussen Workum en It Heidenskip, met aan weerszijden open vergezichten.
Het hart van de route
U bent nu precies op de helft van de 42,3 kilometer lange W1-route. Het pad richting It Heidenskip loopt door rustig, open landschap, ver van de drukte. Dit is een goed moment voor een korte pauze voordat u het fierljepdorp bereikt.
Workum — Sint Gertrudiskerk
U passeert Workum met zijn opvallende losstaande klokkentoren bij de Sint Gertrudiskerk.
De losstaande klokkentoren
De Grote of Sint Gertrudiskerk van Workum is zo groot dat heel het centrum van de stad er bijna in zou passen. Bijzonder is de losstaande klokkentoren uit 1720 — een zeldzaamheid in Friesland, waar de toren meestal direct aan de kerk vastzit. In de kerk hangen acht beschilderde gildebaren waarop de beroepen van schippers, apothekers en chirurgijns staan afgebeeld.
Workum — Jopie Huisman
U bent bij het museum van Jopie Huisman, de Workumer voddenkoopman die autodidact kunstschilder werd.
De voddenkoopman die schilder werd
Jopie Huisman, geboren in 1922 in Workum, werkte jarenlang als handelaar in vodden en oud ijzer. In die gewone, afgedankte spullen vond hij zijn inspiratie: kleding, schoenen, oude poppen. Voor hem vertelde elk voorwerp het levensverhaal van zijn vorige eigenaar, en dat schilderde hij met een ongekend oog voor detail. Het museum dat naar hem vernoemd is trekt jaarlijks duizenden bezoekers.
Polderpad naar Workum
Het hart van Friesland
U bevindt zich nu in het rustigste deel van de route, tussen Hindeloopen en Workum. De polderwegen hier zijn smal en de weilanden uitgestrekt — typisch Friese rust waar je vooral het geluid van vogels en wind hoort. Dit stuk markeert het omslagpunt van de route: u bent nu officieel op de helft van uw wandeling.
Workumer sluis
U bent bij de Workumer sluis, die de Friese boezem verbindt met het IJsselmeer.
Waar de Friese boezem het IJsselmeer ontmoet
De sluis bij Workum vormt al eeuwenlang de schakel tussen het binnenwater van Friesland en het open IJsselmeer. Schepen die van het ene naar het andere waterpeil moesten, schutten hier door. Het is een rustig punt op de route waar je goed kunt zien hoe het hele Friese watersysteem in elkaar grijpt.